Afstudeeronderzoek Allard Levers
Van februari tot augustus 2025 heeft Allard Levers zijn afstudeeronderzoek uitgevoerd binnen Nutrivice Consultancy.
Als student Dier- en Veehouderij met Agrarisch Ondernemerschap aan Aeres Hogeschool in Dronten heeft hij vanuit zijn agrarische achtergrond onderzoek gedaan naar eiwitefficiëntie in de melkveehouderij, met als doel melkveehouders praktisch toepasbare inzichten te bieden voor een economisch rendabele en milieuvriendelijke voederstrategie.
In dit afstudeerwerkstuk is onderzoek gedaan naar de relatie van de hoeveelheid zetmeel en de verschillende grondstoffen in combinatie met de eiwitefficiëntie en de ureumuitscheiding bij melkvee. Door de maatschappelijke en politiek druk om de stikstofemissies en ammoniak verder te reduceren, was er aanleiding tot het uitvoeren van dit onderzoek.
De gegevens die zijn gebruikt voor dit onderzoek zijn afkomstig van 108 melkveebedrijven uit Nederland en België. De rantsoenanalyses en de melkproductiegegevens zijn in de maanden februari tot mei 2025 verzameld. De gemiddelde eiwitefficiëntie in de dataset ligt op 31,8% en het melkureum op 19,6 mg/l.
Uit het onderzoek is gebleken dat zetmeel niet alleen een belangrijke energiebron is, maar tegelijkertijd ook de benutting van eiwit bevordert via biochemische mechanismen in de pens en melkklier. Verstrekking van zetmeel kan melkklier positief beïnvloeden door het regulatiemechanisme mTOR (mechanistic Target Of Rapamycin) in de melkklier te activeren. Tegelijkertijd kan bij tekorten aan energie en dus zetmeel het regulatiemechanisme ISR (Integrated Stress Response) juist de eiwitsynthese negatief beïnvloeden (Toerien et al, 2010).
Uit de data-analyse van dit onderzoek is vastgesteld dat rantsoenen met een hoog aandeel zetmeel een positief samenhangen met de eiwitefficiëntie (P<0,01). Wanneer er ook een correctie wordt uitgevoerd voor het ruw eiwit in het rantsoen, dan resulteert dit in een variantie van 55%.
Uit het onderzoek van de verschillende grondstoffen, liet snijmaïs een positieve relatie zien met de eiwitefficiëntie (P<0.05), terwijl gerst en tarwe (na correctie) een negatieve invloed toonden. Voor CCM of MKS en sodagrain werd geen significant verband gevonden. Wat betreft het melkureum bleek vooral het aandeel CCM, MKS en gerst een verlagend effect te hebben.
De effecten op de eiwitefficiëntie en het melkureum is te verklaren door de glucose voorziening uit het zetmeel. Zo geeft snijmais een vrij stabiele glucose voorziening, terwijl gerst en tarwe veel zetmeel bevatten dat sneller fermenteert, wat mogelijk leidt tot meer eiwitverliezen.
De aanbeveling om de eiwitefficiëntie te verhogen bestaan uit; optimaliseer de verhouding ruw eiwit en zetmeel in het rantsoen om de eiwit efficiëntie te verbeteren, geef de voorkeur aan snijmais en wees voorzichtig met veel gebruik van snel fermenteerbare granen. Bij het verlagen van het melkureum is het belangrijk om niet alleen op zetmeel te letten maar ook op ruw eiwit en alle andere energierijke nutriënten. Voor vervolgonderzoek is het belangrijk om data op koeniveau te analyseren en de invloed van de verschillende zetmeel grondstoffen op het mTOR en ISR signaalroute in het melkklier metabolisme te onderzoeken.
De maximaal haalbare reductie van stikstof realiseren
Dit project is gericht op het realiseren van de maximaal haalbare reductie van stikstofuitstoot door middel van voeding voor melkkoeien van Noord-Brabant. Hiermee wordt de uitdaging van een te hoge stikstofuitstoot wereldwijd aangepakt.
Nederland behoort tot de landen met de meest geografisch dichte stikstofuitstoot ter wereld, waar 45% van de uitstoot afkomstig is van de landbouwsector en een aanzienlijk deel van melkveebedrijven. Daarom richt het consortium zich op het ondersteunen van de melkveehouders in Noord-Brabant – de provincie met de hoogste veedichtheid. Dit project draagt bij aan het thema “landbouw in balans met de omgeving”.
Het consortium bestaat uit Nutreco en Nutrivice. Nutreco is een internationale marktleider die voeroplossingen biedt voor duurzame voeding. Nutrivice is een adviesorganisatie gespecialiseerd in het geven van onafhankelijk voedingsadvies aan boeren en voerleveranciers.
Binnen dit project ontwikkelt het consortium een toolbox van dieetstrategieën voor melkkoeien met als doel een vermindering in stikstofuitstoot tussen 10% en 20% te realiseren ten opzichte van de uitstoot van koeien gemanaged volgens huidige voedingspraktijken.
EN 